دیابت یک بیماری مزمن است که در آن روش طبیعی بدن برای کنترل سطح قند خون یا همان گلوکز خون، به‌درستی عمل نمی‌کند.
وقتی بدن غذا را تجزیه می‌کند، سطح قند خون افزایش پیدا می‌کند. سلول‌های بدن با کمک هورمونی به نام انسولین، گلوکز را از جریان خون جذب کرده و از آن برای تأمین انرژی استفاده می‌کنند.
اگر بدن انسولین کافی تولید نکند یا نتواند از انسولین به‌درستی استفاده کند، سطح قند خون از محدوده طبیعی بالاتر می‌رود.
عوارض دیابت
اگر سطح قند خون برای مدت طولانی بالاتر از محدوده طبیعی باقی بماند، ممکن است به مرور زمان عوارض جدی ایجاد شود، از جمله:
- کاهش یا از دست دادن بینایی
- بیماری‌های کلیوی
- مشکلات عصبی
- مشکلات پا و اندام‌های تحتانی
- افزایش خطر سکته مغزی و بیماری‌های قلبی
دیابت چگونه بر قلب تأثیر می‌گذارد؟
با توجه به آمار دیابت در ایران و تعداد قابل‌توجه افراد مبتلا به این بیماری، آگاهی از عوارض دیابت، به‌ویژه تأثیر آن بر سلامت قلب و عروق، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کنترل نامناسب قند خون می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش دهد.
ابتلا به دیابت می‌تواند احتمال بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی (CVD) را افزایش دهد.
بیماری‌های قلبی‌عروقی، مانند حمله قلبی و سکته مغزی، از مهم‌ترین علل مرگ در افراد مبتلا به دیابت هستند. اگر دیابت داشته باشید، احتمال ابتلا به بیماری قلبی یا سکته مغزی در شما حدود دو برابر بیشتر از افرادی است که دیابت ندارند.
با گذشت زمان، بالا بودن قند خون می‌تواند به رگ‌های خونی قلب آسیب بزند و احتمال تشکیل رسوبات چربی در دیواره رگ‌ها را افزایش دهد.
هرچه مدت بیشتری با دیابت زندگی کنید، احتمال ابتلا به بیماری قلبی نیز بیشتر می‌شود. حدود ۳۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ به بیماری قلبی‌عروقی هم مبتلا هستند.
در واقع، طبق این منبع، خطر مرگ ناشی از بیماری قلبی در افراد مبتلا به دیابت می‌تواند با خطر فردی که قبلاً دچار حمله قلبی شده است قابل مقایسه باشد.
همچنین افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض مشکلاتی قرار دارند که خودشان می‌توانند خطر بیماری قلبی را افزایش دهند، از جمله:
- فشار خون بالا
- کلسترول بالا
- اضافه‌وزن
فشار خون، دیابت و بیماری‌های قلبی‌عروقی
- بسیاری از افراد مبتلا به دیابت، فشار خون بالا نیز دارند؛ عاملی که یکی از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی محسوب می‌شود.
- دیابت و فشار خون بالا ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند، اگرچه سازوکار دقیق این ارتباط هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است.
- بالا ماندن مداوم قند خون می‌تواند به رگ‌های خونی آسیب برساند و زمینه را برای افزایش فشار خون فراهم کند. از طرف دیگر، فشار خون بالا نیز می‌تواند عملکرد مناسب انسولین را مختل کند و در نتیجه کنترل قند خون دشوارتر شود.
بنابراین، کنترل همزمان قند خون و فشار خون نقش مهمی در کاهش خطر بروز حمله قلبی و سکته مغزی در افراد مبتلا به دیابت دارد.
چطور خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش دهیم؟
اگر دیابت دارید، داشتن یک سبک زندگی سالم و کنترل مناسب دیابت می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی کمک کند.
برای این کار می‌توانید به نکات زیر توجه کنید:
- داروهای دیابت را طبق تجویز پزشک مصرف کنید.
- یک رژیم غذایی متنوع و سالم داشته باشید.
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید؛ در حالت ایده‌آل، بیشتر روزهای هفته حداقل ۳۰ دقیقه ورزش یا فعالیت بدنی انجام دهید. می‌تواند حساسیت بدن به انسولین را افزایش دهد و به مدیریت بهتر دیابت کمک کند. ورزش همچنین در کنترل قند خون مؤثر است و می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را کاهش دهد.
- سطح کلسترول و فشار خون خود را کنترل کنید.
- سیگار نکشید و در صورت مصرف، برای ترک آن اقدام کنید.
- میوه‌ها و سبزیجات تازه، پروتئین‌های کم‌چرب و غلات کامل را بیشتر در برنامه غذایی خود قرار دهید.
- مصرف غذاهای فرآوری‌شده مانند چیپس، شیرینی‌ها و فست‌فود را کاهش دهید.
- آب بیشتری بنوشید و مصرف نوشیدنی‌های شیرین و الکل را محدود کنید.
- اگر اضافه‌وزن دارید، حتی کاهش مقدار کمی از وزن هم می‌تواند به پایین آمدن تری‌گلیسرید و قند خون کمک کند.
کنترل منظم قند خون، فشار خون و کلسترول در کنار سبک زندگی سالم می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی در افراد مبتلا به دیابت داشته باشد.
دیابت فقط بر سطح قند خون تأثیر نمی‌گذارد و در صورت کنترل نشدن می‌تواند سلامت قلب و عروق را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بالا بودن مداوم قند خون ممکن است به رگ‌های خونی آسیب برساند و در کنار عواملی مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا، اضافه‌وزن و کم‌تحرکی، احتمال بروز بیماری‌های قلبی و سکته را افزایش دهد.
خبر خوب این است که بخش مهمی از این عوامل قابل مدیریت هستند. کنترل قند خون، فشار خون و کلسترول، داشتن فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن سالم، تغذیه متعادل، ترک سیگار و مصرف منظم داروهای تجویزشده می‌توانند به کاهش خطر بیماری‌های قلبی در افراد مبتلا به دیابت کمک کنند. همچنین انجام معاینات و آزمایش‌های منظم باعث می‌شود مشکلات احتمالی زودتر شناسایی و مدیریت شوند.
سوالات متداول:
آیا کلسترول بالا برای افراد دیابتی خطرناک‌تر است؟
بله. بالا بودن کلسترول LDL می‌تواند باعث تشکیل پلاک در دیواره رگ‌ها شود. اگر فرد همزمان دیابت داشته باشد، کنترل کلسترول اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
افراد دیابتی چطور می‌توانند خطر بیماری قلبی را کمتر کنند؟
کنترل قند خون، فشار خون و کلسترول، داشتن فعالیت بدنی منظم، کاهش وزن در صورت اضافه‌وزن، تغذیه سالم، ترک سیگار و مصرف داروها طبق نظر پزشک از مهم‌ترین راهکارها هستند.
آیا ورزش برای سلامت قلب افراد دیابتی مفید است؟
بله. فعالیت بدنی منظم می‌تواند حساسیت بدن به انسولین را بهتر کند، به کنترل قند خون و وزن کمک کند و خطر بیماری‌های قلبی را کاهش دهد.
