سفر قرار است فرصتی برای استراحت، تجربه‌های تازه و فاصله گرفتن از روزمرگی باشد؛ اما برای افراد مبتلا به دیابت، تغییر ساعت غذا خوردن، مسیرهای طولانی، تفاوت آب‌وهوا و نگهداری داروها می‌تواند برنامه همیشگی کنترل قند خون را کمی به هم بزند. البته دیابت به معنای کنار گذاشتن سفر نیست. با کمی برنامه‌ریزی می‌توان داروها و تجهیزات موردنیاز را درست آماده کرد، انتخاب‌های غذایی مناسب‌تری داشت و در طول مسیر نیز قند خون را بهتر مدیریت کرد.
با توجه به افزایش تعداد مبتلایان به دیابت در ایران، آگاهی درباره مدیریت بیماری در موقعیت‌هایی مثل سفر اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ چون تغییر برنامه غذایی، تحرک و زمان مصرف دارو می‌تواند کنترل قند خون را دشوارتر کند.
اگر قصد سفر دارید، دانستن چند نکته ساده قبل از حرکت، در طول مسیر و پس از رسیدن به مقصد می‌تواند به شما کمک کند با آمادگی و خیال آسوده‌تری سفر کنید.
قبل از سفر
- ویزیت‌های منظم پزشک را جدی بگیرید تا مطمئن شوید برای سفر آمادگی لازم را دارید. همچنین از پزشک خود بپرسید در صورت تغییر منطقه زمانی یا برنامه غذایی، داروهایتان را چگونه تنظیم کنید و اگر در طول سفر به داروی بیشتری نیاز داشتید، چطور نسخه یا داروی جایگزین تهیه کنید.
- هنگام بستن چمدان، وسایل مربوط به کنترل دیابت مانند داروها، دستگاه اندازه‌گیری قند خون و میان‌وعده‌های سالم را در جایی قرار دهید که به‌راحتی به آن‌ها دسترسی داشته باشید. اگر با هواپیما سفر می‌کنید، بهتر است این وسایل را در کیف دستی همراه خود بگذارید. همچنین بهتر است حدود دو برابر مقدار دارویی که تصور می‌کنید نیاز خواهید داشت، همراه داشته باشید.
- اگر در فرودگاه از بخش بازرسی امنیتی عبور می‌کنید، افراد مبتلا به دیابت می‌توانند بیش از ۳.۴ اونس مایعات را در کیف دستی خود حمل کنند. این موضوع شامل داروهای مایع، منابع قند سریع‌الاثر مانند آب‌میوه و ژل‌های خنک‌کننده برای نگهداری انسولین می‌شود. (البته می‌توانید قوانین را از فرودگاه جویا شوید).
همچنین توجه داشته باشید که دستگاه‌هایی مانند پمپ انسولین یا پایش مداوم قند خون (CGM) ممکن است در اثر دستگاه‌های اشعه ایکس آسیب ببینند. به‌جای جدا کردن این تجهیزات، می‌توانید درخواست بازرسی دستی بدهید.
در طول سفر
خوراکی‌های سالم همراه داشته باشید
پیش از سفر با خودرو، هواپیما یا قطار، به گزینه‌های غذایی در دسترس فکر کنید. اگر با خودرو سفر می‌کنید، یک کیف خنک‌کننده حاوی غذاهای سالم و مقدار کافی آب همراه داشته باشید. اگر با هواپیما سفر می‌کنید، خوراکی‌هایی مانند میوه یا مغزها همراه داشته باشید تا مجبور نشوید به سراغ خوراکی‌های ناسالم و آماده بروید.
گزینه‌های غذایی سالم‌تر را انتخاب کنید
در فرودگاه‌ها یا رستوران‌های بین‌راهی می‌توانید گزینه‌هایی مانند موارد زیر را انتخاب کنید:
- میوه تازه همراه با مغزها
- ساندویچ با نان سبوس‌دار و مرغ یا ماهی گریل‌شده
- سالاد با مرغ یا ماهی گریل‌شده؛ بهتر است مصرف مواد پرچرب مانند پنیر زیاد یا سس‌های خامه‌ای را محدود کنید
- تخم‌مرغ هم‌زده یا تخم‌مرغ آب‌پز
- برگر با برگ کاهو به‌جای نان
- فاهیتا (فاجیتا) بدون نان ترتیلا و برنج
برای نگهداری داروها و تجهیزات برنامه داشته باشید
اجازه ندهید داروها و تجهیزات مربوط به دیابت بیش از حد گرم یا سرد شوند. انسولین یا سایر داروها را در خودروی داغ، زیر نور مستقیم خورشید یا مستقیماً روی یخ قرار ندهید.
گرما می‌تواند به دستگاه اندازه‌گیری قند خون، پمپ انسولین و نوارهای تست نیز آسیب بزند. بهتر است داروها و تجهیزات تست را در یک کیف خنک‌کننده همراه با ژل سرد نگهداری کنید.
اگر با هواپیما سفر می‌کنید، انسولین را داخل چمدانی که تحویل بار می‌دهید قرار ندهید، زیرا ممکن است دمای آن بخش بیش از حد پایین باشد.
هر زمان امکان دارد تحرک داشته باشید
در سفرهای جاده‌ای، هر چند وقت یک‌بار توقف کنید، پاهایتان را کشش دهید و کمی راه بروید.
اگر با هواپیما یا قطار سفر می‌کنید، بهتر است هر یک تا دو ساعت در راهرو قدم بزنید تا خطر تشکیل لخته خون کاهش پیدا کند.
مصرف داروها را طبق برنامه ادامه دهید
در سفر و خارج شدن از برنامه روزانه، ممکن است زمان از دستتان در برود یا مصرف دارو را فراموش کنید. تنظیم زنگ هشدار روی تلفن همراه می‌تواند کمک کند داروهایتان را در زمان مناسب مصرف کنید.
پس از رسیدن به مقصد
قند خون خود را مرتب بررسی کنید
قند خون را در طول سفر و پس از رسیدن به مقصد به‌طور منظم بررسی کنید تا افزایش یا کاهش غیرعادی آن را سریع‌تر متوجه شوید.
هرچه زودتر تغییرات قند خون را تشخیص دهید، راحت‌تر می‌توانید برای بازگرداندن آن به محدوده هدف اقدام کنید. اگر در سفر فعالیت بدنی شما بیشتر شده یا کمتر یا بیشتر از حالت معمول غذا می‌خورید، مقدار انسولین را فقط طبق دستور پزشک تنظیم کنید.
غذاهای جدید را در حد متعادل امتحان کنید
غذا یکی از جذاب‌ترین بخش‌های سفر است و لازم نیست خودتان را از غذاهای محلی محروم کنید. نکته مهم رعایت اعتدال است.
برای مثال، بوفه‌های آزاد در کشتی‌های تفریحی ممکن است باعث شوند حتی زمانی که دیگر گرسنه نیستید، به خوردن ادامه دهید. بهتر است هم در انتخاب غذا و هم در اندازه وعده‌ها تعادل را رعایت کنید.
مراقب گرما باشید
اگر به منطقه‌ای گرم سفر می‌کنید، دمای هوا را جدی بگیرید. گرمای زیاد، کم‌آبی بدن و حتی آفتاب‌سوختگی می‌توانند بر سطح قند خون تأثیر بگذارند.
مراقبت از پاها را فراموش نکنید
گشت‌وگذار در یک مقصد جدید ممکن است باعث ایجاد تاول یا بریدگی در پاها شود. بهتر است هر روز پاهای خود را بررسی کنید تا در صورت بروز مشکل، سریع‌تر برای مراقبت از آن اقدام کنید.
همچنین از راه رفتن با پای برهنه خودداری کنید، حتی در ساحل.
برنامه‌ریزی از قبل، کلید داشتن سفری ایمن و راحت برای افراد مبتلا به دیابت است. افراد دیابتی نیز می‌توانند از انواع سفرهای تفریحی لذت ببرند؛ از یک هفته استراحت در کنار ساحل گرفته تا کمپینگ در کوهستان یا گردش و بازدید از شهرهای مختلف اروپا.
با رعایت چند نکته ساده و آماده‌سازی مناسب پیش از سفر، می‌توان کنترل دیابت را در طول مسیر راحت‌تر کرد و با خیال آسوده‌تری از سفر لذت برد.
سوالات متداول:
برای دیابتی‌ها چه میان‌وعده‌ای در سفر خوبه؟
میوه تازه، مقدار مناسبی مغزها، تخم‌مرغ، ساندویچ نان سبوس‌دار با مرغ یا ماهی و سایر خوراکی‌های ساده و کم‌فرآوری‌شده می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند.
اگه ساعت کشور مقصد فرق داشته باشه، انسولین رو چه زمانی بزنیم؟
تغییر منطقه زمانی می‌تواند برنامه تزریق انسولین را به هم بزند. بهتر است قبل از سفر درباره زمان‌بندی جدید دارو و انسولین با پزشک یا تیم درمان خود مشورت کنید.
