سنگ کلیه

سنگ کلیه؛ از علائم پنهان تا دردهای طاقت‌فرسا

بیماری سنگ کلیه ممکن است با یک درد خفیف در ناحیه پشت شروع شود، اما در صورت جدی نگرفتن، به دردی تبدیل می‌شود که بیمار هرگز مشابه آن را تجربه نکرده است. سنگ کلیه در واقع کریستال‌های حاصل از رسوب املاح معدنی و مولکول‌های ارگانیک در کلیه‌ها هستند که نه تنها بر سیستم ادراری، بلکه با چاقی، دیابت و بیماری‌های قلبی نیز در ارتباط‌اند.

علائم شایع سنگ کلیه که باید بشناسید

اگر با موارد زیر روبرو شدید، احتمال وجود سنگ در کلیه یا مجاری ادراری شما بسیار بالاست:

• درد شدید: درد در ناحیه زیر دنده‌ها که ممکن است تا کشاله ران گسترش یابد.
• تغییرات ادراری: تکرر ادرار، احساس سوزش و مشاهده خون در ادرار.
• علائم گوارشی: حالت تهوع و استفراغ شدید.

عوامل خطرساز و مستعدکننده تشکیل سنگ

تعادل بین مواد معدنی (مانند کلسیم) و مواد بازدارنده کریستال در ادرار، ضامن سلامت کلیه است. عوامل زیر این تعادل را برهم می‌زنند:

• کم‌آبی بدن (نوشیدن کمتر از ۸ لیوان آب در روز).
• رژیم غذایی پرنمک و مصرف بیش از حد گوشت قرمز.
• اضافه وزن و مصرف بیش از ۲۲۰۰ کالری در روز (افزایش خطر تا ۴۲ درصد).
• سابقه خانوادگی و سن بین ۳۰ تا ۵۰ سال.
• زندگی در مناطق گرمسیری و عفونت‌های مکرر ادراری.

آشنایی با انواع سنگ‌های کلیه

1. سنگ‌های کلسیمی: شایع‌ترین نوع که از ترکیب کلسیم با اگزالات یا فسفات ایجاد می‌شوند.
2. سنگ‌های اسید اوریکی: مرتبط با مصرف زیاد پروتئین و سابقه بیماری نقرس.
3. سنگ‌های استروویتی (عفونی): که در اثر عفونت‌های ادراری تشکیل می‌شوند.
4. سنگ‌های سیستئینی: ناشی از یک بیماری ژنتیکی خاص به نام سیستئینوری.

روش‌های تشخیص و درمان

پزشک برای تعیین محل و اندازه سنگ از روش‌هایی مانند آزمایش خون و ادرار، سی‌تی اسکن، سونوگرافی و IVP استفاده می‌کند.

گزینه‌های درمانی

• دفع خودبخودی: برای سنگ‌های کوچک (کمتر از ۵ میلی‌متر) با کمک داروهای مسکن (NSAID) و آلفابلوکرها.
• سنگ‌شکن برون‌تنی (ESWL): استفاده از امواج صوتی برای خرد کردن سنگ‌های بزرگتر بدون جراحی.

ورزش و رژیم غذایی؛ کلید پیشگیری همیشگی

هر کسی که یک‌بار مبتلا شده باشد، در معرض خطر عود مجدد است. برای پیشگیری:

۱. معجزه ورزش و تحرک بدنی

ورزش منظم، به‌ویژه در خانم‌های یائسه، خطر تشکیل سنگ را ۱۶ درصد کاهش می‌دهد. تنها ۳ ساعت پیاده‌روی در هفته می‌تواند سلامت کلیه‌های شما را تضمین کند.

۲. اصلاح عادات غذایی

• نوشیدن آب: ادرار باید همیشه روشن و شفاف باشد. یک لیوان آب هنگام مسواک زدن و قبل از خواب بنوشید.
• کاهش اگزالات: مصرف شکلات، اسفناج، آجیل و نوشابه‌های گازدار را محدود کنید.
• جایگزینی نوشیدنی‌ها: جالب است بدانید چای و قهوه برخلاف نوشابه‌ها، خطر سنگ کلیه را کاهش می‌دهند.