تبخال، خوب است یا بد؟

براساس آمار سازمان بهداشت جهانی حدود ۳.۷ میلیارد نفر زیر ۵۰ سال (۶۷ %) مبتلا به عفونت ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1) هستند که عامل اصلی تبخال دهانی (لب) است.
تبخال یک عفونت شایع است. در درجه اول از طریق تماس پوست به پوست انتقال می‌یابد. تبخال لب از طریق تماس با ویروس موجود در زخم‌ها، بزاق، یا سطوح داخل یا اطراف دهان منتقل می‌شود.
بسیاری از افراد علائمی ندارند یا علائم خفیف دارند. این عفونت‌ها به زخم‌های دردناک تبدیل می‌شوند و به مرور زمان عود می‌کنند. داروها علائم را کاهش می‌دهند اما درمان نمی‌کنند.

علائم تبخال لب

علائم شایع تبخال لب شامل تاول (زخم سرد) یا زخم باز در داخل یا اطراف دهان و لب‌هاست. معمولأ دردناک هستند، ممکن است باز شوند، ترشح کنند و پوسته پوسته شوند.

علائم تبخال در اولین عفونت

• در اولین عفونت ممکن است این موارد را تجربه کنید:
• تب
• بدن درد
• گلودرد
• سردرد
• غدد لنفاوی متورم در نزدیکی عفونت
• ویروس تبخال در سلول‌های عصبی زندگی می‌کند و گاهی فعال و گاهی غیر فعال است.

چه عواملی باعث فعال شدن ویروس تبخال می‌شوند؟

محرک‌های خاص می‌توانند این ویروس را فعال کنند از جمله:

• بیماری یا تب
• قرار گرفتن در معرض نور خورشید
• دوره قاعدگی
• جراحت
• استرس
• عمل جراحی

روش‌های کاهش علائم تبخال

جهت کاهش علائم:

• در معرض نور خورشید قرار نگیرید.
• مایعات و نوشیدنی‌های خنک بنوشید یا بستنی بخورید بطوری که لبتان خنک شود.
• از کرم‌ها و پماد‌هایی که تبخال را می‌پوشانند و حاوی بنزوکائین یا لیدوکائین برای بی حسی زخم‌های داخل یا اطراف دهانی است استفاده کنید.
• از کمپرس سرد یا گرم روی تاول‌ها استفاده کنید تا به از بین بردن، پوسته پوسته شدن و تسکین درد کمک کند و با تجویز پزشک دیگر دارو‌های درمانی را مصرف کنید.
• از دارو‌های مسکن، استامینوفن، ایپوبروفن یا ناپروکسین برای درد‌ها و تب استفاده کنید.

چگونه از ابتلا به تبخال جلوگیری کنیم؟

جهت جلوگیری از ابتلا به تبخال:

• اگر نشانه‌هایی دارید، روبوسی نکنید یا رابطه فیزیکی با کسی نداشته باشید.
• از لوازم شخصی خود استفاده کنید ، لیوان، حوله، مسواک یا حتی دیگر لوازمی که با آن‌ها تماس داشتید.
• اگر تبخال دارید حتمأ قبل از دست زدن به چیزی حتی به کودکان ، دستان خود را با دقت بشویید.

افرادی که دچار تبخال هستند تقریبأ ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد تا بهبود یابند. با استعمال دارو‌ها علائم کاهش پیدا می‌کنند و دوره ابتلا به بیماری کوتاه‌تر می‌شود. اگر یکبار به این ویروس دچار شدید پس همیشه با شما خواهد بود و درمانی ندارد. البته بسیاری از افراد فقط یکبار دچار تبخال می‌شوند یا فقط چند بار شیوع این ویروس را تجربه می‌کنند. ابتلا مکرر معمولأ شدید‌تر و کوتاه‌تر از بار اول است.

تبخال دهانی چیست؟

تبخال دهانی

شاید شما آن را زخم یا تاول ناشی از تب یا سرماخوردگی بنامید اما عفونتی در ناحیه دهان است که ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ ایجاد می‌شود. ۵۰ تا ۸۰ در صد از بزرگسالان در آمریکا دچار تبخال دهانی هستند. بر اساس موسسه ملی بهداشت تقریبا ۹۰ درصد افراد تا ۵۰ سالگی دچار این ویروس هستند.
یکبار که به آن دچار شدند، احتمالا تا آخر عمر دچار آن خواهند بود. زمانی که غیر فعال است، بدین معناست که در سلول‌های عصبی ذخیره است. بعضی‌ها هرگز به آن دچار نمی‌شوند و بعضی‌ها به شیوع دوره‌ای دچار می‌شوند.

دلیل تبخال دهانی

تبخال معمولا از طریق شیوع فعال یا زخم انتقال پیدا می‌کند. این ویروس از طریق روابط فیزیکی و جنسی با فردی که به آن مبتلا است نیز انتقال پیدا می‌کند.

علائم تبخال دهانی

عفونت ابتدایی معمولا بدترین نوع آن است. زیرا باعث تب شدید، تورم غدد لنفاوی، گلودرد، خارش و سردرد می‌شود. ولی برخی از افراد علایمی ندارند. وقتی برای بار اول به آن مبتلا می‌شوید، زخم‌ها بر روی لب‌ها و در اطراف دهان ایجاد می‌شوند.

اگر دوباره ملتهب شوند کمی ملایم‌تر خواهند بود و زخم‌ها به بالای لب‌ها انتقال می‌یابند.

موارد زیر از علایم شایع در ایجاد تبخال دهانی هستند:

• قرمزی، تورم، احساس گرما یا خارش در جایی که باید زخم ایجاد شود.
• تاول‌های پر از مایع و دردناک که روی لب‌ها یا زیر بینی ایجاد می‌شوند.
• تاول‌هایی که می‌ترکند و به زخم تبدیل می‌شوند.
• پس از ۴ تا ۶ روز زخم‌ها پوسته پوسته می‌شوند و شروع به بهبودی می‌کنند.

این علایم و نشانه‌های تبخال دهانی شاید شبیه به دیگر بیماری‌ها باشد. پس حتماً برای تشخیص آن به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص تبخال دهانی چگونه انجام می‌شود؟

تبخال دهانی شاید با دیگر عفونت‌ها اشتباه تشخیص داده شود همانند واکنش‌های آلرژیک به همین دلیل کشت ویروس، آزمایش خون یا بیوپسی از روش‌هایی هستند که می‌توان آن را به درستی تشخیص داد. به هر حال پزشک متخصص شما می‌تواند بر اساس ظاهر تاول‌ها و وضعیت آن، تبخال را شناسایی کنند.

علت عود کردن تبخال دهانی

عود کردن دوباره تبخال دهانی

شاید محرک‌های زیادی باعث عود کردن تبخال شوند. اما می‌توانیم به این موارد شایع اشاره کنیم:

• تب مجدد
• استرس عاطفی
• آسیب جسمی
• عمل جراحی
• در معرض قرار گرفتن طولانی مدت در برابر خورشید

پس از دوره اول ابتلا به تبخال و عود کردن این تبخال‌ها، بدن با ساختن آنتی بادی‌ها، کم کم حالت ملایم‌تری از این تبخال‌ها ایجاد می‌شوند.

روش‌های درمان تبخال دهانی

درمان‌ها بر اساس این موارد ارائه می‌شوند:

• سن
• در آمد
• سلامت کلی بدن و گذشته بیماری
• تحمل دارو ها، رویه درمان و ترجیح شخصی

درمان‌های خاص

محل عفونت را باید خشک و تمیز نگه داشت
مصرف دارو‌های خوراکی ضد ویروسی مانند آسیکلوویر، فامسیکلوویر و والاسیکلوویر (این دارو‌ها بطور سنتی موثر‌تراند)
استفاده از پماد های موضعی ضد ویروسی مانند آسیکلوویر و پنسیکلوویر
استفاده از بی حس کننده‌های موضعی بدون نسخه یا داروهای ضد‌التهابی جهت کاهش علایم.

سوالات متداول:

تبخال لب چند روز طول می‌کشه تا خوب بشه؟

معمولاً تبخال لب بین ۷ تا ۱۴ روز طول می‌کشه تا به طور کامل بهبود پیدا کنه. در برخی موارد ممکنه تا ۲ تا ۴ هفته زمان ببره.

آیا تبخال مسریه و منتقل می‌شه؟

بله، تبخال یک عفونت ویروسی مسریه و از طریق تماس مستقیم با تاول، بزاق، بوسیدن، یا استفاده مشترک از وسایل شخصی منتقل می‌شه.

چه عواملی باعث عود کردن تبخال می‌شن؟

عواملی مثل استرس، تب، بیماری، قرار گرفتن طولانی در معرض نور خورشید، ضعف سیستم ایمنی، قاعدگی و جراحت می‌تونن ویروس تبخال را دوباره فعال کنن.

آیا تبخال درمان قطعی داره؟

در حال حاضر درمان قطعی برای ویروس تبخال وجود نداره. داروهای ضدویروسی فقط به کاهش علائم و کوتاه شدن مدت بیماری کمک می‌کنن.

آیا تبخال می‌تونه دوباره برگرده؟

بله، ویروس تبخال بعد از ورود به بدن در سلول‌های عصبی باقی می‌مونه و ممکنه در شرایط خاص دوباره فعال بشه.

آیا استفاده از کرم یا پماد برای تبخال مؤثره؟

بله، پمادهای موضعی ضدویروس می‌تونه به کاهش علائم و سریع‌تر شدن بهبود، کمک کنن.