خواص ماست

ماست: معجزه تخمیر و نگهبان سلامتی

ماست یک فرآورده لبنی تخمیری است که تاریخچه پیدایش آن به یک اتفاق تصادفی برمی‌گردد؛ زمانی که شیر در مشک‌هایی از پوست گاو و بز حمل می‌شد و تحت تأثیر گرما و آنزیم‌های پوست حیوان تخمیر می‌گردید. امروزه ماست به عنوان یک منبع غنی از کلسیم، فسفر، پروتئین، روی و ویتامین‌های گروه B (به‌ویژه B2) در هرم غذایی جایگاه ویژه‌ای دارد.

ارزش غذایی و اهمیت کلسیم

• منبع غنی: یک لیوان ماست حدود ۴۵۰ میلی‌گرم کلسیم و ۱.۵ میلی‌گرم روی دارد.
• نسبت طلایی: نسبت کلسیم به فسفر در ماست بسیار ایده‌آل است (مشابه شیر مادر و استخوان انسان). این ویژگی باعث جذب حداکثری کلسیم و رسوب آن در استخوان‌ها می‌شود.
• پیشگیری از پوکی استخوان: مصرف روزانه ماست برای زنان (به‌ویژه در دوران بارداری، شیردهی و یائسگی) و سالمندان (که جذب کلسیم در آن‌ها کاهش می‌یابد) حیاتی است.

خواص درمانی اثبات شده

۱. دستگاه گوارش و پروبیوتیک‌ها

• عدم تحمل لاکتوز: باکتری‌های ماست قند شیر (لاکتوز) را به اسید لاکتیک تبدیل می‌کنند؛ بنابراین افرادی که با خوردن شیر دچار نفخ و دل‌پیچه می‌شوند، می‌توانند بدون مشکل ماست مصرف کنند.
• اسهال و یبوست: ماست بهترین غذا برای درمان اسهال (به‌ویژه در کودکان و نوزادان) است. همچنین ماست‌های حاوی باکتری «بیفیدوس» و فیبر بالا به درمان یبوست کمک می‌کنند.
• سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS): مصرف منظم ماست به تنظیم حرکات روده در این بیماران کمک می‌کند.
• بازسازی فلور روده: مصرف ماست در طول درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها ضروری است، زیرا آنتی‌بیوتیک باکتری‌های مفید روده را از بین می‌برد و ماست آن‌ها را جایگزین می‌کند.

۲. کاهش کلسترول و سلامت قلب

• باکتری‌های مفید ماست (لاکتوباسیلوس) در روده به کلسترول متصل شده و مانع جذب آن می‌شوند.
• مصرف روزانه ۲۰۰ گرم ماست می‌تواند کلسترول بد (LDL) را بیش از ۴٪ کاهش دهد که این امر خطر بیماری‌های قلبی را به میزان قابل توجهی پایین می‌آورد (تحقیقات روی قبیله مازی در آفریقا این موضوع را تایید کرده است).

۳. پیشگیری از سرطان

• سرطان روده: باکتری‌های ماست با تحریک رشد باکتری‌های مفید و اتصال به اسیدهای صفراوی، از آسیب به سلول‌های روده جلوگیری می‌کنند.
• ضد مواد سرطان‌زا: ماست مانع از تبدیل نیترات و نیتریت غذا به ترکیبات سرطان‌زای «نیتروزآمین» می‌شود.
• تحقیقات: افرادی که روزانه کلسیم کافی (بیش از ۱۲۰۰ میلی‌گرم) دریافت می‌کنند، ۷۵٪ کمتر به سرطان روده مبتلا می‌شوند.

نکات مصرفی مهم

• آب ماست: هرگز آب ماست را دور نریزید. این مایع سرشار از کلسیم و ویتامین‌های گروه B است و پروتئین کمی دارد؛ بنابراین برای بیماران کلیوی یا کبدی که محدودیت مصرف پروتئین دارند، بسیار مفید است.
• ماست میوه‌ای: ترکیبی عالی برای کودکان است. اسید لاکتیک ماست به جذب بهتر ویتامین‌های میوه کمک می‌کند. (بهتر است در منزل با میوه‌هایی مثل هلو، گلابی و موز تهیه شود).