خواص و مضرات کنجد

کنجد؛ دانه باستانی با خواص شگفت‌انگیز درمانی

کنجد گیاهی بومی هندوستان است که به دلیل ارزش غذایی بسیار بالا، امروزه در سراسر جهان کشت می‌شود. این گیاه یک‌ساله با ارتفاع حدود یک متر، میوه‌های کپسولی شکلی دارد که حاوی دانه‌های کوچک، مسطح و بیضی‌فرد است. دانه‌های کنجد در رنگ‌های سفید، قهوه‌ای و سیاه یافت می‌شوند که در این میان، کنجد سفید از نظر کیفیت روغن و ارزش غذایی، مرغوب‌ترین نوع محسوب می‌شود.

ترکیبات شیمیایی و ارزش غذایی کنجد

کنجد منبعی غنی از پروتئین و ویتامین‌های A، B2، D، E، F و لسیتین است. طبق نظر کارشناسان، وجود فسفر و مس فراوان در این دانه به تقویت هوش و بینایی کمک شایانی می‌کند. روغن کنجد که حدود ۵۰٪ از دانه را تشکیل می‌دهد، حاوی ۷۰٪ اسیدهای چرب اشباع نشده (مانند اسید لینولئیک و اولئیک) است که نه تنها کلسترول خون را بالا نمی‌برد، بلکه به کاهش آن نیز کمک می‌کند.

اهمیت روغن‌گیری به روش پرس سرد

برای حفظ خواص درمانی، باید از روغن کنجد “سرد فشار اول” (First cold pressed) استفاده کرد. در این روش دانه ها بدون حرارت زیاد تحت فشار قرار می گیرند؛ زیرا حرارت بالا باعث از بین رفتن خواص بی نظیر این روغن می شود.

خواص طبی و درمانی کنجد در طب سنتی

از نظر طب سنتی ایران، طبع کنجد گرم و تر است. این دانه به قدری مغذی است که در بسیاری از کشورها به عنوان جایگزین گوشت شناخته می‌شود.

۱. تقویت قوای جنسی و عمومی بدن

کنجد خاصیت چاق‌کنندگی داشته و تقویت‌کننده نیروی جنسی است.

نسخه پیشنهادی: مخلوط پودر شده کنجد، شکر و خشخاش (به وزن مساوی) همراه با مقداری مغز بادام پوست‌کنده، یک معجون مقوی برای مصرف روزانه است.

۲. سلامت دستگاه گوارش

کنجد و فرآورده‌های آن مانند ارده، نرم‌کننده معده و روده هستند. مصرف کنجد کوبیده با عسل برای رفع نفخ شکم و باد روده‌ها بسیار مؤثر است. همچنین دم‌کرده برگ‌های کنجد برای درمان اسهال خونی کاربرد دارد.

۳. سلامت ریه و مجاری تنفسی

روغن کنجد برای رفع تنگی نفس، سرفه خشک و التیام زخم ریه تجویز می‌شود. همچنین این دانه در باز کردن گرفتگی صدا تأثیر بسزایی دارد.

۴. کنترل فشار خون و رماتیسم

مصرف منظم کنجد در رژیم غذایی به کاهش فشار خون کمک کرده و به دلیل خواص ضدالتهابی، در درمان درد مفاصل و رماتیسم مفید است.

کاربردهای بهداشتی و زیبایی کنجد

• تقویت مو: شستشوی مو با آبی که ریشه کنجد در آن جوشانده شده، یا ماساژ سر با برگ کنجد، باعث تقویت، رشد و سیاهی مو می‌شود.
• سلامت پوست: مالیدن روغن کنجد به پوست صورت موجب شفافیت، نرمی و درخشندگی آن می‌شود. همچنین ضماد کنجد برای از بین بردن سیاهی، تورم و کبودی پوست عالی است.
• کمک‌های اولیه: استفاده سریع از ضماد کنجد روی محل سوختگی، مانع تاول زدن شده و درد را تسکین می‌دهد.

مضرات و موارد احتیاطی