زعفران و خواص آن

زعفران (طلای سرخ): خواص شگفت‌انگیز، کاربردهای درمانی و هشدارها

زعفران (Saffron) ارزشمندترین و گران‌ترین ادویه جهان است که به «طلای سرخ» شهرت دارد. این گیاه با نام علمی Crocus sativus، گیاهی کوچک و چندساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر است. برای تولید تنها ۵۰ گرم زعفران، به حدود ۸۰ هزار شکوفه نیاز است که باید با دست برداشت شوند.

کلاله سه شاخه قرمز رنگ این گیاه، حاوی ترکیبات معجزه‌آسایی است که نه تنها غذا را خوش‌رنگ و معطر می‌کند، بلکه خواص درمانی بی‌نظیری دارد.

ترکیبات شیمیایی و علمی زعفران

قدرت درمانی زعفران مدیون ترکیبات فعال آن است:

• کروسین (Crocin): عامل رنگ زعفران که خاصیت آنتی‌اکسیدانی قوی دارد.
• کروستین (Crocetin): نوعی کاروتنوئید که مسئول بسیاری از خواص ضد سرطانی است، باعث افزایش انتقال اکسیژن در خون می‌شود و خستگی فیزیکی را کاهش می‌دهد.
• سافرانال: عامل عطر زعفران.

خواص درمانی اثبات شده

۱. تقویت بینایی و سلامت چشم (تحقیقات استرالیا)

پژوهشگران استرالیایی دریافتند که زعفران فاکتور کلیدی در پیشگیری از نابینایی و کاهش دید در پیری است. مصرف مکمل‌های عصاره زعفران می‌تواند:

• از ژن‌های تنظیم‌کننده سلول‌های بینایی محافظت کند.
• از بیماری «تحلیل ماکولار وابسته به سن» و «التهاب رنگدانه‌ای شبکیه» (عامل شب‌کوری) پیشگیری کرده و آسیب‌های وارده را ترمیم کند.

۲. ضد افسردگی و محافظ مغز

زعفران به عنوان «ادویه شادی» شناخته می‌شود. ترکیب «کروسین» موجود در آن:

• از سلول‌های مغزی که غلاف میلین را می‌سازند محافظت می‌کند (پیشگیری از ام‌اس).
• در درمان افسردگی و اضطراب مؤثر است و باعث تحریک اعصاب و افزایش خنده می‌شود.
• برای تقویت حافظه و پیشگیری از آلزایمر مفید است.

۳. پیشگیری از سرطان کبد

تحقیقات نشان می‌دهد زعفران با تحریک «مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی» (آپوپتوز)، سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد و تقسیم سلولی در سرطان کبد را مهار می‌کند.

۴. سلامت زنان و کاهش درد قاعدگی (PMS)

طبق یک مطالعه بالینی، مصرف کپسول زعفران تا ۴۴٪ در کاهش علائم آزاردهنده سندرم پیش از قاعدگی (PMS) مانند افسردگی، اضطراب و درد موثر است. همچنین این گیاه قاعده‌آور است.

۵. سایر خواص عمومی

• قلب و خون: تصفیه‌کننده خون، خون‌ساز و کاهش‌دهنده کلسترول و فشار خون.
• دستگاه تنفسی: درمان سرفه، برونشیت و آسم.
• دستگاه گوارش: مقوی معده، برطرف‌کننده گاز معده و کمک به هضم غذا.
• کلیه: ادرارآور، پاک‌کننده کلیه و مثانه و دافع سنگ کلیه.
• پوست: روشن‌کننده پوست صورت.
• قوای جنسی: تقویت‌کننده میل جنسی.

تشخیص زعفران اصل از تقلبی

ساده‌ترین راه تشخیص در منزل، استفاده از آب یا شیر گرم است:

• زعفران اصل: رنگ‌دهی آن آرام است و چند دقیقه طول می‌کشد تا رنگ قرمز طلایی و عطر آن آزاد شود.
• زعفران تقلبی: به محض تماس با مایعات، فوراً رنگ می‌دهد (چون با رنگ‌های مصنوعی رنگ شده است).

هشدارها و نحوه مصرف