کمبود آهن و نشانه‌های آن

آهن کلیدی‌ترین عنصر برای حمل اکسیژن توسط پروتئین هموگلوبین از ریه‌ها به تمام سلول‌های بدن است. کمبود این ماده مغذی نه تنها باعث خستگی مزمن می‌شود، بلکه بر سلامت پوست، مو، ناخن و حتی رشد مغزی جنین و کودکان تأثیرات جبران‌ناپذیری دارد.

علائم و نشانه‌های هشداردهنده کمبود آهن

اگر دچار این علائم هستید، احتمالاً ذخایر آهن بدن شما پایین است:

• خستگی و بی‌حالی مداوم: شایع‌ترین علامت که به دلیل عدم خون‌رسانی کافی اکسیژن به سلول‌ها رخ می‌دهد.
• رنگ‌پریدگی: کاهش هموگلوبین باعث رنگ‌پریدگی صورت، لب‌ها و به‌ویژه داخل پلک پایین می‌شود.
• ریزش مو: وقتی فولیکول‌های مو اکسیژن کافی دریافت نکنند، رشد آن‌ها متوقف شده و شروع به ریزش می‌کنند.
• تغییرات زبان و دهان: تورم و دردناک شدن زبان، ایجاد ترک در اطراف دهان و مشکل در بلع.
• علائم عصبی: سرگیجه، سردرد، تپش قلب، خواب‌رفتن و گزگز دست و پا.
• هوس‌های غیرطبیعی (پیکا): میل عجیب به خوردن مواد غیرخوراکی مانند خاک، یخ، نشاسته ذرت یا مقوا.
• ضعف سیستم ایمنی: بیمار شدن مکرر به دلیل کاهش تولید گلبول‌های سفید مبارز با عفونت.

منابع غذایی آهن و میزان جذب آن‌ها

آهن در مواد غذایی به دو شکل وجود دارد:

1. آهن «هِم» (Heme): در منابع حیوانی (گوشت قرمز) یافت شده و به راحتی جذب خون می‌شود.
2. آهن «غیر هِم» (Non-Heme): در منابع گیاهی یافت می‌شود و برای جذب بهتر نیاز به ویتامین C دارد.

جدول منابع غذایی برتر آهن (در هر پیمانه):

نکات حیاتی برای افزایش جذب آهن

• ترکیب با ویتامین C: همیشه منابع گیاهی آهن (مثل لوبیا یا عدس) را با آب‌لیموی تازه یا گوجه‌فرنگی مصرف کنید تا جذب آن چند برابر شود.
• پرهیز از چای و لبنیات: مصرف چای، قهوه و محصولات لبنی همزمان با وعده غذایی، جذب آهن را به شدت کاهش می‌دهد.
• کودکان و هوش: فقر آهن در سنین مدرسه می‌تواند ضریب هوشی را ۵ تا ۱۰ امتیاز کاهش دهد. برای کودکان از گوشت‌های ترد شده در آب‌لیمو و حبوبات غنی استفاده کنید.

«در صورت مشاهده علائم شدید، حتماً با پزشک برای تجویز مکمل آهن مشورت کنید.»