گل کلم، حاوی مقادیر فراوانی از آنتیاکسیدانها بوده که میتوانند از ابتلا به انواع سرطانها، بیماریهای قلبی و سکته مغزی پیشگیری کنند. گیاه بومی شمال شرق مدیترانه در حال حاضر در بیشتر کشورها کشت میشود. گیاه گلکلم با سرهای گلدهنده بزرگ و لطیف، در قرن پانزدهم میلادی توسعه یافت و حدود یک قرن بعد، بروکلی با نام واریته italica در ایتالیا بهعنوان یک واریته زراعی شکل گرفت.
گل کلم را میتوان خام، پخته یا به صورت ترشی مصرف کرد هر چند که ارزش غذایی گل کلم خام بیشتر است.
علاوه بر این، حاوی مواد معدنی مهمی مانند پتاسیم، کلسیم و سلنیوم بوده و منبع مناسبی از فیبر غذایی بهشمار میروند.
گلکلم خام حدود ۹۲ درصد آب دارد و به همین دلیل میتواند به حفظ آب بدن کمک کند.
خواص گل کلم برای سلامتی
پیشگیری از سرطان
مصرف گل کلم، احتمال ابتلا به انواع سرطانها به خصوص سرطانهای پروستات، سینه، روده، تخمدان و مثانه را کاهش میدهد. محققان کانادایی در بررسیهای خود دریافتند مصرف نصف پیمانه گل کلم در روز، احتمال ابتلا به سرطان پروستات را تا ۵۲ درصد کاهش میدهد.
ترکیبات موجود در سبزیجات چلیپایی میتوانند به فعالسازی و تنظیم عملکرد آنزیمهای آنتیاکسیدانی بدن کمک کنند. علاوه بر خواص ضدسرطانی، گزارشها نشان میدهد که همگام با پیشرفتهای فناورانه، استفاده از این سبزیجات و متابولیتهای زیستفعال آنها میتواند نقش بالقوهای در پیشگیری و پشتیبانی از درمان سرطان داشته باشد.
مصرف گل کلم همراه با زردچوبه در سلامتی مردان موثر است
سرطان پروستات دومین عامل مرگ از سرطان در مردان آمریکا میباشد. هرساله ۵۰۰۰۰۰ مرد بر اثر سرطان پروستات میمیرند که این آمار نسبت به هند که در رژیم غذایی خود از گیاهان خانواده براسیکا و ادویهجات استفاده مینمایند، بیشتر است.
ترکیب گل کلم و زردچوبه بسیار خوشمزه و خوش طعم میباشد. بهترین راه برای تهیه این غذا به این صورت است که ابتدا گل کلم را تکه، تکه میکنیم و برای تقریباً ۵ تا ۱۰ دقیقه آن را نگه میداریم. این مرحله سبب تولید فنیل ایزوتیوسیانات (phenethyl isothiocyanate) میشود که به کاهش رشد سلولهای سرطانی کمک میکند. این ماده زمانی که گل کلم تکه شده باشد تولید میشود اما با گرم کردن آن تولیدش متوقف میگردد. مقداری زرد چوبه به آن اضافه مینماییم و روی حرارت ملایم با اضافه نمودن کمی سبزیجات به مدت ۵ دقیقه گرم میکنیم و سپس همراه با کمی نمک کم سدیم یددار، فلفل و روغن زیتون آن را خوش طعم تر نمایید.
کمک به هضم بهتر
گل کلم منبع خوبی از فیبر رژیمی محسوب شده که برای هضم بهتر غذا از اهمیت اساسی برخوردار است. اگر به مقدار کافی فیبر در برنامه غذایی خود داشته باشید مواد غذایی به نرمی از رودهها عبور میکنند.
ترکیبی در گل کلم موسوم به «گلوکورافین» وجود دارد که میتواند از شکم و رودهها در برابر ابتلا به برخی بیماریها از جمله سرطان و زخم معده پیشگیری کند.
سولفورافان موجود در گل کلم، ماده شیمیایی سرطان زا را از بین میبرد و مانع از رشد سلولهای سرطان میشود.
منبع آنتیاکسیدانها
گل کلم، حاوی مقادیر فراوانی از آنتیاکسیدانها بوده که میتوانند از ابتلا به انواع سرطانها، بیماریهای قلبی و سکته مغزی پیشگیری کنند. آنتیاکسیدانها، همچنین در تخریب رادیکالهای آزاد که موجب پیری زودرس میشوند، دارای اهمیت اساسی هستند.
همچنین حاوی:
کاروتنوئیدها: بتاکاروتن، لوتئین و زئاگزانتین.
آنتیاکسیدانها: فلاونوئیدها، آنتوسیانینها، کومارینها و ترپنها.
ویتامینهای ضروری: مقادیر قابلتوجهی از ویتامینهای C، E، K و فولات.
تقویت سیستم عصبی با کولین
گلکلم منبع خوبی از کولین است؛ ماده مغذیای که بسیاری از افراد به میزان کافی از آن دریافت نمیکنند. کولین برای عملکرد سالم دستگاه عصبی ضروری است و در تنظیم خلقوخو، حافظه و کنترل عضلات نقش دارد. دریافت ناکافی این ماده میتواند خطر ابتلا به بیماریهای شناختی مرتبط با افزایش سن، مشکلات کبدی و بیماریهای قلبی را افزایش دهد.
خاصیت ضدالتهابی
وجود اسیدهای چرب امگا ۳ و ویتامین K در این سبزی، به پیشگیری از ایجاد التهاب مزمن که منجر به برخی بیماریها مانند آرتروز، سرطان، دردهای مزمن و بیماریهای خاص روده میشود، کمک موثری میکند.
مفید در بارداری
گل کلم دارای مقادیر فراوانی فولات (B۹)، یک ویتامین B که برای یک بارداری سالم توصیه میشود، است. کمبود فولات در زنان باردار میتواند منجر به بروز برخی بیماریها از جمله ایجاد برخی نقایص هنگام تولد و نیز کم وزنی نوزاد شود.
منبع ویتامینهای گروه B
علاوه بر فولات، گل کلم سرشار از ویتامینهای دیگر مهم B مانند نیاسین، ریبوفلاوین، اسید پانتوتنیک و تیامین نیز هست.
کمک به سلامت قلب
گل کلم به روشهای بسیاری از ابتلا به بیماریهای قلبی در فرد پیشگیری میکند. گل کلم دارای مادهای موسوم به آلیسین است که احتمال بروز بیماریهای قلبی و سکته مغزی را کاهش میدهد.
کمک به کاهش وزن
گل کلم ماده غذایی فوقالعادهای برای کاهش وزن محسوب میشود چرا که کم کالری بوده و به روشهای مختلف میتوان از آن استفاده کرد برای نمونه میتوانید آن را درون انواع سالادها رنده کرده و یا همراه با برنج آن را بپزید و یا آن را پخته و پوره کرده سپس آن را با پوره سیبزمینی مخلوط کنید.
تقویت حافظه و سلامت مغز
تازهترین مطالعات نشان میدهد مصرف برخی انواع میوه و سبزیها به ویژه گل کلم میتواند حافظه را تقویت کند. عصاره پنج نوع میوه و سبزی شامل گل کلم، سیب زمینی، پرتقال، سیب، و تربچه حاوی موادی است که تأثیر آنها مشابه داروهای درمان آلزایمر است. بیشترین میزان این ماده در گل کلم یافت میشود.
دانشمندان در مطالعهای مشاهده نمودهاند که غذاهایی که حاوی ویتامین C هستند مانند گل کلم از التهابات استخوانی مانند آرتروز جلوگیری مینمایند.
بیشتر داروهای درمان آلزایمر نقش بازدارندگی آنزیم استیل کولین استراز را دارند که عامل تجزیه پیامرسان عصبی استیل کولین است. هرچند پیش از این هم دانشمندان میدانستند برخی سبزیجات معمولی خواص ضداستیل کولین استراز دارند، اما هیچ تحقیق مفصلی در این زمینه انجام نشده بود. مطالعه جدید این تأثیر را در تمامی این پنج نوع میوه و سبزی تایید میکند. گل کلم بیشترین تأثیر را داشت به همین خاطر تحقیقاتی برای شناسایی عامل اصلی اثرگذار در گل کلم انجام شد. محققان دریافتند این ماده موثر گلوکوسینولات (glucosinolates) است که دستهای از ترکیبات است که در تمام خانواده کلمها یافت میشود.
کمک به دفع سموم توسط کبد
همان طور که میدانیم گیاهان Cruciferous حاوی گلوکزینولات و تیوسیانات (glucosinolates and thiocyanates) میباشند. این مواد توانایی کبد را برای دفع مسمومیت بالا میبرند.
اگر مولکولهای سمی به سرعت توسط کلیه از بین نروند، میتوانند همه سلولها را از جمله DNA، تخریب نمایند. این تخریب میتواند باعث رشد غیر قابل کنترل سلولها گردد.
جلوگیری از ابتلا به آرتروز
دانشمندان در مطالعهای مشاهده نمودهاند که غذاهایی که حاوی ویتامین C هستند مانند گل کلم از التهابات استخوانی مانند آرتروز جلوگیری مینمایند. یافتههای جدیدی که در سالنامه بیماریهای رماتیسم منتشر شده است نشان داده که این مطالعات بر روی ۲۰۰۰۰ فرد انجام گرفته که قبل از شروع این آزمایشات هیچگونه بیماری آرتروزی نداشتهاند.
آزمایشات نشان دادند افرادی که مصرف غذاهای حاوی ویتامین C در آنها کمتر است ۳ برابر ریسک ابتلا به آرتروز در آنها بیشتر از افرادی است که مصرف غذاهای مملوء از ویتامین C در آنها زیاد است.
چگونگی انتخاب و نگهداری گل کلم
در انتخاب گل کلم باید به تمیزی، سفیدی و بهم پیوستگی آن توجه نمود. از خرید گل کلمهایی که سیاه شدهاند و یا لکههایی سیاه داشته باشند و همچنین گلکلمهایی که گلهای کوچکی در آنها ظاهر شده است خودداری کنید.
گل کلم را نپخته در پلاستیک قرار دهید و در یخچال نگهداری نمایید.
گل کلم تکه شده را تنها میتوان برای ۱ تا ۲ روز در یخچال نگه داشت.
کلم پخته شده را تنها میتوان برای ۲ تا ۳ روز در یخچال نگهداری نمود.
عوارض احتمالی و ملاحظات مصرف گل کلم
اختلال در عملکرد تیروئید
کارشناسان مدتهاست هشدار میدهند که سبزیجات چلیپایی مانند گلکلم میتوانند در جذب یُد اختلال ایجاد کنند. این سبزیجات حاوی گواتروژنها هستند؛ ترکیباتی که توانایی غده تیروئید را برای استفاده از یُد کاهش میدهند.
مصرف زیاد گلکلم ممکن است مانع جذب یُد توسط تیروئید شده و در نتیجه تولید هورمونهای تیروئیدی را کاهش دهد.
نکته: مصرف این غذاها بهطور معمول تأثیر قابلتوجهی بر عملکرد تیروئید ندارد، مگر در افرادی که دچار کمبود یُد هستند.
مشکلات گوارشی و نفخ
گلکلم میتواند موجب نفخ و افزایش گاز معده شود، بهویژه در افرادی که به اختلالاتی مانند سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، بیماریهای التهابی روده (IBD)، بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو مبتلا هستند.
عوارض مصرف بیش از حد ترشی گل کلم
- ممکن است نفخ کنید
- ممکن است زیاد آروغ بزنید
- ممکن است احساس تشنگی کنید
- ممکن است متوجه سوزش سر دل شوید.
گل کلم در دسته ابرغذاها
بهطور کلی، تمامی سبزیجات چلیپایی از جمله گلکلم، بروکلی، آروگولا، کلم بروکسل، کلم و کیل، به دلیل تراکم بالای ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانها، در دسته ابرغذاها (Superfoods) قرار میگیرند.
گل کلم و گروههای خونی
توجه داشته باشید که مصرف گل کلم برای گروه خونی O مضر و برای افراد با گروه خون A بلامانع و برای گروههای خونی AB و B سودمند میباشد.
